Treść

Dotyczy: zagrożenia dla roślin oraz drewna z drzew rodzaju Fraxinus (spp.) i gatunku Chionanthus virginicus L. oraz wymagań i ograniczeń dotyczących ich przemieszczania i zagospodarowania materiału pozyskanego z jesionów na terenie wyznaczonej strefy w województwie małopolskim w związku z występowaniem agrofaga Agrilus planipennis na terytorium Słowacji i Węgier.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie informuje, że w 2026 r. po raz pierwszy na terytorium Unii Europejskiej potwierdzono występowanie opiętka jesionowca (Agrilus planipennis) – groźnego szkodnika jesionów (Fraxinus spp.), który podlega obowiązkowi zwalczania w Unii. Szkodnik został wykryty na Słowacji, w miejscowości Streda nad Bodrogom oraz na Węgrzech. Oba miejsca występowania znajdują się w niewielkiej odległości od południowej granicy Polski, co stwarza realne ryzyko jego przeniknięcia na terytorium naszego kraju.

Opiętek jesionowiec rozwija się pod korą jesionów i może prowadzić do zamierania gałęzi, koron, a w przypadku silnego porażenia – całych drzew. Szkodnik może być przenoszony wraz z porażonymi roślinami oraz drewnem i pozostałościami z jesionów (zgodnie z doniesieniami Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności nawet do 80 km rocznie).

W związku z wykryciem szkodnika na Słowacji zgodnie z przepisami UE wyznaczono obszar, w którym obowiązują szczególne wymagania dotyczące przemieszczania roślin jesionu oraz drewna, kory i innych materiałów pozyskanych ztych roślin. Obszar ten obejmuje swoim zasięgiem również część terytorium Polski, w tym 2 gminy w powiecie gorlickim (Sękowa i Uście Gorlickie) i 2 gminy w powiecie nowosądeckim (Krynica Zdrój i Muszyna).

W związku z powyższym Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie zwraca się z prośbą o wsparcie działań informacyjnych poprzez rozpowszechnienie komunikatów dotyczących tego agrofaga szkodliwego wśród mieszkańców powiatów.

Z uwagi na występowanie jesionów również na terenach miejskich, wiejskich, w pasach drogowych, parkach, na obszarach zieleni oraz innych terenach pozostających w zarządzie jednostek samorządu terytorialnego, zwracamy się z prośbą o przekazanie niniejszej informacji podległym jednostkom organizacyjnym. W szczególności prosimy o poinformowanie zarządców dróg, zarządów zieleni, właściwych jednostek odpowiedzialnych za gospodarkę komunalną i utrzymanie zieleni oraz innych podmiotów wykonujących prace związane z utrzymaniem, pielęgnacją i usuwaniem drzew o zagrożeniu związanym z występowaniem Agrilus planipennis, obowiązujących zasadach postępowania oraz ograniczeniach dotyczących planowania i prowadzenia prac związanych z wycinką i pielęgnacją jesionów, a także dalszego zagospodarowania pozyskanego drewna. Należy również zwrócić szczególną uwagę na konieczność zapobiegania niekontrolowanemu przemieszczaniu poza obszar objęty ograniczeniami drewna, kory, gałęzi, zrębków, trocin oraz innych materiałów pozyskanych z jesionów. Ponadto, w przypadku planowania lub prowadzenia prac związanych z jesionami, prosimy o każdorazowe ustalenie z właściwą miejscowo jednostką WIORiN sposobu postępowania w sytuacjach budzących wątpliwości, w szczególności w zakresie możliwości przemieszczania, transportu lub zagospodarowania materiału pozyskanego z jesionów.

Występowanie Agrilus planipennis w bezpośrednim sąsiedztwie województwa małopolskiego stanowi istotne zagrożenie dla krajowych zasobów jesionu. W związku z wykryciem agrofaga na terytorium Węgier i Słowacji określono obszar w promieniu 100 km od miejsc jego występowania, w odniesieniu do którego stosowane są szczególne wymagania i ograniczenia dotyczące przemieszczania w Unii Europejskiej roślin rodzaju Fraxinus L. i gatunku Chionanthus virginicus L. oraz drewna i kory pozyskanych z drzew ww. rodzaju i gatunku, pochodzących z tego obszaru. Wymagania szczególne dla ww. asortymentu zostały określone w załączniku VIII pkt 26–29 oraz w załączniku XIII pkt 4.1 rozporządzenia Komisji (UE) 2019/2072.

1. Rośliny (w tym rośliny do sadzenia) rodzaju Fraxinus L. i gatunku Chionanthus virginicus L., drewno w postaci wiórów, zrębków, ścinków, odpadów i pozostałości oraz odseparowana kora i przedmioty wykonane z kory, uzyskane z drzew ww. rodzaju lub gatunku:  nie mogą być przemieszczane poza obszar, z którego pochodzą.

2. Pozostałe drewno drzew rodzaju Fraxinus L. i gatunku Chionanthus virginicus L., inne niż wymienione w pkt 1 (wyszczególnione w załączniku VIII pkt 27 rozporządzenia):

• nie może być przemieszczane poza obszar, z którego drewno pochodzi, albo
• drewno może być przemieszczone poza ten obszar, jeżeli:
• w zakładzie dopuszczonym i nadzorowanym przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa zostanie usunięta kora oraz co najmniej 2,5 cm zewnętrznego drewna bielastego, lub
• drewno zostanie poddane napromienianiu jonizującemu w taki sposób, aby w całym drewnie minimalna dawka pochłonięta wynosiła 1 kGy, oraz
• zostanie zaopatrzone w paszport roślin. W związku z powyższym Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie zwraca się z prośbą o zwrócenie szczególnej uwagi na stan zdrowotny jesionów występujących na obszarach wiejskich.

Agrilus planipennis jest szkodnikiem jesionów, którego larwy żerują pod korą, powodując uszkodzenia tkanek przewodzących. W wyniku żerowania dochodzi do stopniowego osłabienia i zamierania drzew, początkowo pojedynczych gałęzi i konarów, a następnie całych drzew. Szczególne znaczenie ma możliwość zasiedlania kolejnych drzew i szybkiego rozprzestrzeniania się agrofaga.

Podczas obserwacji jesionów szczególną uwagę należy zwracać na:

• zamieranie pojedynczych gałęzi i konarów oraz stopniowe zamieranie kolejnych partii korony,
• przerzedzenie korony i pojawianie się zamierających wierzchołków, 
• pojawianie się licznych odrostów na pniu i konarach,
• pęknięcia kory, szczególnie podłużne,
• miejscowe odstawanie, odpadanie lub uszkodzenia kory,
• chodniki larwalne znajdujące się pod korą,
• charakterystyczne otwory wylotowe w kształcie litery „D”.

Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na drzewa wykazujące jednocześnie objawy zamierania oraz obecność otworów wylotowych lub chodników pod korą.

Mając na uwadze znaczenie działań dążących do zachowania zasobów jesionu w woj. małopolskim, zwracamy się z prośbą o niezwłoczne przekazywanie do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie informacji o stwierdzeniu objawów mogących wskazywać na występowanie Agrilus planipennis.

W przypadku zaobserwowania podejrzanych objawów prosimy, w miarę możliwości, o przekazanie:

• lokalizacji drzewa lub grupy drzew,
• informacji o liczbie drzew wykazujących niepokojące objawy,
• opisu zaobserwowanych objawów,
• dokumentacji fotograficznej, w szczególności pnia, konarów, kory oraz ewentualnych otworów wylotowych.

Z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania Agrilus planipennis wraz z przemieszczanym materiałem pochodzącym z jesionów, szczególne znaczenie ma niezwłoczne przekazywanie informacji o podejrzanych objawach oraz właściwe postępowanie z drewnem i pozostałym materiałem pozyskanym w wyniku wycinki lub pielęgnacji jesionów. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie pozostaje do dyspozycji w zakresie konsultacji oraz podjęcia działań w przypadku otrzymania informacji o podejrzeniu występowania Agrilus planipennis. p. o. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa Agnieszka Rogowiec /podpis elektroniczny/*

p. o. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Agnieszka Rogowiec

Ulotka informacyjna dotycząca zagrożenia >>

pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa >>